شماره 1 (2026)

بررسی بیع عربون بیعانه در فقه اسلامی و قانون مدنی افغانستان

بررسی بیع عربون بیعانه در فقه اسلامی و قانون مدنی افغانستان

منتشر شده: 1405/05/03

نویسندگان

پوهنیار جلیلاحمد خلیلی

jalilahmadkhalili3@gmail.com

چکیده

چکیده فارسی

یکی از مباحث مهم در فقه اسالمی و قانون مدنی افغانستان ،موضوع «بیعانه» است که فقهای اسالمی از آن به «بیع عربون» یا «ارَبون» تعبیر کرده اند .بیع عربون عقدی است که در آن خریدار بخشی از ثمن را بهعنوان پیشپرداخت به فروشنده می پردازد .این پرداخت به شرطی است که اگر عقد بیع انجام شود ،مبلغ پرداختی جزو ثمن محسوب شود و در صورت عدم تحقق عقد ،به فروشنده تعلق گیرد .هدف این تحقیق بررسی مفهوم و حکم بیعانه در مذاهب فقهی اسالمی و قانون مدنی افغانستان است .روش پژوهش تحلیلی-توصیفی بوده و منابع معتبر کتابخانهای استفاده شده است .یافتهها نشان می دهند که بیع عربون از جمله عقود مقترن به شرط است و احکام آن در مذاهب اسالمی متفاوت است :نزد احناف فاسد، نزد شافعیها و مالکیها باطل و نزد حنبلیها مباح است .جمهور فقها مبلغ عربون را بخشی از قیمت اصلی میدانند .در قانون مدنی افغانستان تعریف مشخصی از بیعانه وجود ندارد ،اما عقد صحیح شناخته شده و پرداخت بیعانه در زمان ابرام عقد، تعداد صفحات1۶ : دلیل قطعیت آن است ،مگر آنکه توافق یا عرف خالف آن باشد .در صورت انصراف بیعانه دهنده ،حق استرداد ندارد و انصراف بیعانه گیرنده مستلزم پرداخت اصل بیعانه و معادل آن است .بیعانه بهعنوان ابزار تثبیت قرارداد و تضمین تحقق تعهدات مالی ،نقش مهمی در معامالت در کشورهای اسالمی دارد و شناخت احکام آن برای حقوقدانان و معاملهگران اهمیت ویژهای دارد.

Abstract (English)

One of the significant topics in Islamic jurisprudence and the Civil Code of Afghanistan is the concept of Bay’ Arabun (earnest money or deposit). Bay’ Arabun is a contract in which the buyer pays part of the purchase price in advance. If the sale is completed, the amount counts toward the total price; if not, it belongs to the seller. This study aims to examine the concept and ruling of Bay’ Arabun according to Islamic schools of thought and Afghan civil law. The research uses an analytical-descriptive method and relies on reputable library sources. Findings indicate that Bay’ Arabun is a conditional contract, with varying rulings across Islamic schools: invalid according to Hanafi, Shafi‘i, and Maliki schools, and permissible according to the Hanbali school. Most scholars consider the amount part of the total price. Although Afghan civil law does not define Bay’ Arabun explicitly, it recognizes the contract as valid. Payment of earnest money at the time of concluding the contract confirms its certainty, unless otherwise agreed or customary. If the depositor withdraws, the amount is not refundable; if the recipient withdraws, the original amount and its equivalent must be returned. Bay’ Arabun serves as a tool to secure contracts and ensure financial obligations, making it an important mechanism in transactions across Islamic countries. Understanding its rules is crucial for legal professionals and traders alike.

کلیدواژه‌ها

فارسی

بیعثمنعربونفقهقانون مدنی

English

SalePriceArabunIslamic JurisprudenceCivil Law

اطلاعات مقاله

تاریخ دریافت

1405/05/03

تاریخ پذیرش

1405/05/03

تاریخ انتشار

1405/05/03

نحوه استناد

APA

پوهنیار جلیلاحمد خلیلی (2026). بررسی بیع عربون بیعانه در فقه اسلامی و قانون مدنی افغانستان. مجله علمی-حقوقی پوهنتون هریوا, 1(1), .

MLA

پوهنیار جلیلاحمد خلیلی. "بررسی بیع عربون بیعانه در فقه اسلامی و قانون مدنی افغانستان." مجله علمی-حقوقی پوهنتون هریوا, vol. 1, no. 1, 2026, pp. .

Chicago

پوهنیار جلیلاحمد خلیلی. "بررسی بیع عربون بیعانه در فقه اسلامی و قانون مدنی افغانستان." مجله علمی-حقوقی پوهنتون هریوا 1, no. 1 (2026): .